چكانند ، بسيار خوب است . اگر مادرزاد گوش سوراخ نداشته باشد و از داخل مسدود است ، عمل جراحى مىخواهد حتى اگر برداشتن و راه باز كردن به سوراخ داخلى ( صماخ ) برسد ، شايد نفع دهد و شايد نفع دهد و شايد علاج‌پذير نباشد . فصل دهم بيمارى روىآورد خارجى و ضربت خوردن گوش بقراط گويد نبايد با چيزى معالجه شود . اما بعد از او طبيبان علاجش را اقاقيا ( صمغ خرنوب مصرى ) ، مرّ ، الوا ، كندر كه با سركه يا با سفيدهء تخم مخلوط كنند و بر گوش مالند ، دانسته‌اند . فصل يازدهم خارش گوش آب خاراگوش با بعضى از روغنها ، يا خاراگوش با روغن بجوشد و در گوش چكانند . فصل دوازدهم آب در گوش گاهى در حين آب‌تنى آب در گوش مىماند و بيرون نمىآيد كه سبب ورم در ژرفاى گوش و درد شديد مىشود . علاج : لوله‌اى را در گوش كنند و برمكند كه آب را يكباره بركشند . بعدا روغن بادام شيرين در گوش ريزند . گاهى از عطسه و سرفه هم بيرون مىآيد . يا ساقهء خشك شبيت ، يا باريكه‌اى از گياه بردى را به اندازهء يك وجب ، يك‌سومش را پنبه بپيچند و به روغن زيتون بيالايند ، بيمار دراز بكشد ، طرف بىپنبه را در گوش فروبرند و پنبه را كه در آن طرف است آتش زنند تا حرارت به داخل گوش برسد سپس يكهو بيرون كشند . در مرحلهء اول آب در گوش رفتن ، پر يك كف دست آب را در گوش كنند و بيمار بر آن طرف لىلى كند تا آب همه بيرون آيد . مىشود كه سرنگ در گوش كنند و آب را بكشند . اگر آب اندك باشد ، كمى از روغنها يا ريختن شير ولرم را بارها در گوش ريزند و به‌ويژه اگر آب نماند و درد باقى بود . اگر درد بسيار شديد بود ،